Egungo ordena geopolitikoa, hegemonia berriak mundu zaharrean

Orain dela gutxi arte ezagutzen genuen mundu egonkor eta seguru hori, non nazioarteko erakundeek gatazkak bideratzeko nolabaiteko gaitasuna erakusten zuten, behin betiko desagertu dela dirudi. Lanbroa Kultur Elkarteak bultzatutako hausnarketa honen bidez, agerikoa da azken hamarkadetako oreka diplomatikoak hautsi direla eta egungo ordena geopolitikoa ziurgabetasun sakon batean murgildu dela. Testuinguru honetan, ezinbestekoa da nazioarteko joerak sakonki ezagutzen dituzten adituen ahotsa entzutea, egoeraren gordintasuna eta konplexutasuna behar bezala ulertzeko. Horretarako, Mikel Reparaz nazioarteko analisia egiteko erreferentearen eskarmentua, Borja Macias doktorearen ikuspegi akademikoa eta Natale Seronen oinarri juridikoa batzen dituen azterketa sakona proposatzen dugu. Azken finean, munduko potentzia nagusiek indar militarra inongo disimulurik gabe erabiltzen duten garai hauetan, herritarren formakuntza kritikoa da manipulazioari eta desinformazioari aurre egiteko tresnarik indartsuena.

Egungo ordena geopolitikoa erabat aldatu da, eta egonkortasunaren ordez, botere-erakustaldi gordinak bihurtu dira arau berri. Errusiaren eta Ukrainaren arteko gerrak, Israelen mugarik gabeko indar-erabilera militarrak edota Iranen inguruko tentsioek argi uzten dute nazioarteko erakundeen krisia ez dela prozesu teoriko bat, errealitate odoltsu bat baizik. Gatazka hauen guztien azpian, Estatu Batuen eta Txinaren arteko lehia estrategikoa dago, munduaren oreka berria nork definituko duen erabakitzeko guda isila. Borja Macias doktoreak sakonki ikertu duen Txinaren hegemonia globala ez da soilik eremu ekonomikoari dagokion kontua; lur arraroen kontrola eta teknologia berrien jabetza dira gaur egungo inperialismo berriaren motorrak. Mikel Reparazek munduko puntu beroetan, Ormuzeko itsasartean kasu, identifikatutako arrakalek erakusten digute munduko segurtasuna hari mehe batetik zintzilik dagoela, batez ere AEBek erakundeen biziraupena kolokan jartzen duten arantzel-gerrak eta isolazionismo estrategikoak lehenesten dituztenean.

Egoera honek, ordea, badu azpiko geruza bat askotan ahaztu egiten dena: giza eskubideen eta nazioarteko legeen urraketa sistematikoa. Natale Seronek ordezkatzen duen Nazioarteko Zuzenbidea eta Giza Eskubideak ardatz dituen ikuspegiak gogorarazten digu botere-goseak ez dituela soilik mugak aldatzen, baita pertsonen duintasuna zapaltzen ere. Lanbroa Kultur Elkartean antolatu ohi ditugun hitzaldi-afariak bezalako topaketetan, helburua ez da soilik gertaeren berri ematea, baizik eta gure inguruko errealitate geopolitikoak euskal gizartean dituen inplikazioez ohartaraztea. Etorkizunari begira, ezinbestekoa izango da nazioarteko erakundeen birmoldaketa edo alternatiba berrien sorrera, gatazka global hauek basakeriaren bidetik atera daitezen. Lanbroatik, gure hitzaldi-afari edota bisita gidatu bidez, gogoeta kritiko hori sustatzen jarraituko dugu, ulermena baita mundu kaotiko honetan nabigatzeko daukagun iparrorratz bakarra. Gai honi buruzko informazio gehiago eskuratzeko, Foreign Affairs bezalako aldizkari espezializatuak edota Nazio Batuen Erakundearen txosten ofizialak kontsultatzea gomendatzen dugu, nazioarteko testuinguruaren bilakaera eguneratuta edukitzeko.

Hitzaldi-afariaren podcast saioa